Home Podcasts Біябурбалка

Біябурбалка

Bijaburbalka 24 Episodes Jan 15, 2025

“Біябурбалка” — гэта падкаст пра біялогію, у якім разам з беларускімі даследчыкамі шукаюць адказы на простыя і складаныя пытанні слухачоў. Свае пытанні і зваротную сувязь можна дасылаць праз Telegram-канал “Біябурбалкі”. У Instagram і Telegram таксама публікуюць больш інфармацыі пра праект, дадатковыя матэрыялы да выпускаў і анонсы наступных падкастаў. Такім чынам, гэта адукацыйны праект, які збліжае навуку з шырокай аўдыторыяй.

Episodes

24. Чаму не ўсе мы памятаем сны? І чаму не ўсе сны мы памятаем? Jan 15, 2025 00:47:14 У гэтым выпуску высвятляем - ці ўсе людзі бачаць сны (і адкуль мы гэта ведаем) - ад чаго залежыць, ці запомнім мы, што нам сніцца - як сны натхняюць творчыя ідэі і дапамагаюць засноўваць гарады - і чаму, калі мы не спім, у нашым мозгу назапашваецца смецце

23. Як працуюць штучныя нейрасеткі? Dec 26, 2024 00:47:14 У гэтым выпуску распавядаем: - якім чынам штучны інтэлект вучыцца пазнаваць коцікаў; - што такое нейрасеткі-трансформеры, і ў чым нам хочацца быць да іх падобнымі; - а таксама як досвед у псіхалогіі і барацьбе з хаосам дапамог навукоўцам ў распрацоўцы тэхналогіі, што перавярнула сусвет.

22. Як біяінфарматыка дапамагае зразумець старэнне? Dec 11, 2024 00:46:14 У гэтым эпізодзе беларускі біяінфарматык Цімафей Падвіцкі з Універсітэта Кёльна распавядае, як матэматыка дапамагае біёлагам. Вы даведаецеся, чаму гены – гэта "чорная скрынка", як клеткі ў нырках клапоцяцца пра ваша здароўе і што ўсё гэта значыць для разумення старэння.

21. Навошта рэгуляваць працу генаў, і як у гэтым дапамагаюць мікраРНК? Nov 27, 2024 00:27:59 Другі сезон пачынаем з аповеда пра лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 2024. З яго вы даведаецеся, як адзін маленькі чарвячок прынёс "Нобеля" адразу тром навукоўцам, якім чынам клетка страўніка даведваецца, што ёй там трэба рабіць, і чаму мікраРНК дораць чалавецтву надзею на пераадоленне раку.

20. Што не змясцілася ў першы сезон? Jul 14, 2024 00:24:50 У апошнім выпуску сезона дзелімся бонуснымі гісторыямі ад нашых гасцёў-экспертаў. Марыя Сума распавядае, чаму не варта адмаўляцца ад сартыроўкі смецця, нават калі з двароў прыбіраюць асобныя кантэйнеры. Ад Дзмітрыя Лукашанца даведваемся, як белыя мядзведзі дапамагаюць палярнікам вучыць замежныя мовы. А Наста Кузьмянкова раскрывае сакрэт, якая сувязь паміж арабскімі шэйхамі і вывучэннем дроф. Яшчэ

19. Чаму на дрэвах з'яўляюцца паразіты? Jul 4, 2024 00:32:48 У гэтым выпуску абмяркоўваем расліны - паразіты раслін. А таксама адзін грыб і адну незвычайную казурку, якая здатная з вярбы зрабіць ружу. Даведаемся, які з гэтых паразітаў самы рамантычны, і як дрэвы з імі змагаюцца - а яшчэ якія ў паразітызма ёсць станоўчыя бакі.

18. На якія вынаходніцтвы жывёлы натхнілі людзей? Jun 30, 2024 00:29:35 У гэтым выпуску распавядаем, як птушка зімародак можа дапамагчы пабудаваць цягнік, грыбы - маршрут, а тэрміты - вентыляцыю; што не атрымалася ў Да Вінчы і ў чым розніца паміж біёнікай і біям̶і̶міметыкай.

17. Што такое грынвошынг і пры чым тут відэагульні? Jun 26, 2024 00:44:34 Натхніўшыся размовай з Машай Сума ў папярэднім выпуску, Міша распавядае пра тое, як на экалагічныя праблемы ўплываюць... відэагульні! Абмяркоўваем, як карпарацыі выкарыстоўваюць гульні для піяру; што не варта рабіць, калі ў цябе засталося два мільёна нікому не патрэбных прыстаўкавых картрыджаў; і чаму ад гульні могуць быць як шкоднымі, так і карыснымі для навакольнага асяроддзя.

16. Ці праўда, што ў наш арганізм кожны дзень трапляе пластык, і чаму гэта небяспечна? Jun 21, 2024 00:36:08 Каб адказаць на гэтае пытанне, мы запрасілі ў выпуск экалагіню Марыю Сума, якую шмат хто ведае па праэкце "Зялёная мапа" і Школе "Экаідэі". Ад яе мы даведаемся, якая сувязь паміж мікрапластыкам, камарамі і мужчынскімі тэсцікуламі; што кожны з нас можа рабіць, каб паменшыць колькасць пластыку ў навакольным асяроддзі; а таксама якія бываюць эколагі, і што такое экафемінізм.

15. Што такое радыяцыйнае забруджванне і калі Беларусь ад яго пазбавіцца? May 23, 2024 00:30:47 Адказаць на гэтае сур'ёзнае і хутчэй хімічнае, чым біялагічнае пытанне, мы запрасілі даследчыцу ў галіне радыяхіміі - Яну Карслян. З выпуску даведаемся: - Як дзяўчынка з простай школы ў Гомелі зрабілася радыяхімікам і працавала перакладчыкам паміж навукоўцамі і праграмістамі, а пасля патрапіла на працу ў знакамітую Аргонскую нацыянальную лабараторыю ў ЗША. - Ці варта чакаць, што беларуская зям

14. Што такое птушынае малако? May 1, 2024 00:20:49 У чатырнаццатым выпуску Міша прэзентуе топ-тры цікавосткі з тых, што не змясціліся ў папярэдні выпуск, дзе мы размаўлялі з цудоўнай спадарыняй арнітолагам – Настай Кузьмянковай. Таму даведаемся яшчэ больш пра птушак: якая птушка можа даляцець з Аляскі да Аўстраліі без адзінага перапынку, што такое птушынае малако і чаму ўзімку птушак варта карміць меньш, чым хочацца?

13. Чаму птушкі вяртаюцца з выраю ў Беларусь (і як яны знаходзяць шлях дадому)? Apr 20, 2024 00:28:18 На актуальныя вясновыя пытанні нам дапамагае знайсці адказы спадарыня арнітолаг - Наста Кузьмянкова. У гэтым выпуску даведаемся, што можа здарыцца, калі ў вясковай бібліятэцы браць кніжкі не толькі са школьнага спісу, як працуе птушыны GPS і чаму паштовыя галубы вярталіся ў княскія маёнткі.

12. Навошта чалавеку слёзы? Apr 9, 2024 00:25:26 У дванаццатым выпуску распавядаем, адкуль бяруцца слёзы і навошта яны патрэбныя. Высвятляем, як так атрымалася, што наш арганізм пражывае эмоцыі, губляючы ваду. А таксама спрабуем адказаць на пытанне, ці плачуць іншыя віды жывёл і ці заўсёды мы можам правільна зразумець іх эмоцыі?

11. У якой ноздры больш валасоў? Apr 1, 2024 00:32:28 Наш выпуск да Дня смеху, у якім мы расказваем пра Шнобелеўскую прэмію - узнагароду за навуковыя даследаванні, якія спачатку выклікаюць смех, а пасля прымушаюць задумацца. Абмяркуем, колькі навуковых артыкулаў па хіміі трэба напісаць, каб атрымаць прэмію па літаратуры; як з дапамогай палкі нагадаць курыцы, што яна - нашчадак дыназаўраў; і хто часцей перадражнівае адзін аднаго ў заапарках: малпы лю

10. Як батанічны слоўнік можа змяніць жыццё? Feb 21, 2024 00:42:50 Выпуск да Дня роднай мовы, з якога вы даведаецеся пра беларуска-польска-расейска-лацінскі батанічны слоўнік, якому сёлета 100 год. А таксама пра тое, як жыццё адной жанчыны можа паўплываць на светапогляд некалькіх пакаленняў беларусаў.

9. Чаму людзі пазбавіліся поўсці? Feb 13, 2024 00:38:31 У дзявятым выпуску мы, нарэшце, выходзім са свайго зімовага сну. Але на дварэ ўсё яшчэ халодна, бррр! Таму спрабуем высветліць, чаму чалавек пазбавіўся поўсці і цяпер мерзне ў маразы, абгарае на сонцы і выглядае дзіўна для астатніх прыматаў. Разглядаем асноўныя гіпотэзы на гэты конт: папулярныя, спрэчныя і дзіўныя.

8. Хто жыве ў снезе? Dec 30, 2023 00:42:45 У нашым святочным навагоднім выпуску ўдзельнічае заолаг Дзмітры Лукашанец. Дзмітры даследуе мікраскапічных жывёл. Не бактэрый, не пратыстаў, а менавіта жывёл. Але такіх маленькіх, што без мікраскопа іх і не пабачыш. А яшчэ гэтыя жывёлы могуць жыць у гурбах старога снегу, прычым як у Еўропе, так і ў палярных зонах. І Дзмітрый ужо падарожнічаў за імі і на Грэнландыю, і на Шпіцберген, і нават у Антар

7. Чаму не варта выкарыстоўваць адну дошку для мяса і гародніны? Dec 23, 2023 00:39:50 У сёмым выпуску мы рыхтуемся да прыгатавання шматлікіх страў на Каляды і Новы год. Размаўляем на Мішынай кухні пра тое, колькі нам для гэтага спатрэбіцца кухонных дошак, дзе ў нашых кватэрах сапраўдныя мікробныя мегаполісы, хто такія, наогул, мікробы і чаму лепш мыць посуд шчоткай.

6. Чаму жывёлы гуляюць у гульні? Nov 28, 2023 00:43:03 У шостым выпуску даведаемся, як гульні дапамагаюць жывёлам выжываць у прыродзе, чаму горным казлам больш падабаецца скакаць па крутых схілах і навошта пацукам гуляць у Doom. А вось тут можна спампаваць кароткі энцыклапедыйны артыкул, дзе распавядаецца ўсё тое ж самае, але па-англійску і са спасылкамі на літаратуру: https://bijaburbalka.netlify.app/games_for_animals.pdf -- Чакаем вашыя пытанні і зв

5. Чым цікавыя палавыя зносіны крэветак? Nov 13, 2023 00:39:24 У пятым выпуску мы знаёмім вас з яшчэ адным беларускім біёлагам - Уладзіславай Хаўратовіч! Слава зараз робіць дысертацыю у Венскім Біяцэнтры (Vienna BioCente), дзе даследуе малекулярныя працэсы мейозу. А дагэтуль абараніла вельмі цікавую магістарскую па вывучэнні палавых храмасом у крэветак, пра якую распавядае ў гэтым выпуску. Таксама Слава тлумачыць, чаму ў працэсе эвалюцыі ўзніклі два полы - му

4. Чаму Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне далі біёлагу? Oct 23, 2023 00:40:10 Наш чацвёрты выпуск, у якім мы проста распавядаем пра сутнасць даследванняў лаўрэатаў сёлетняй Нобелеўскай прэміі. А таксама высвятляем, што агульнага паміж ДНК і паваранай кнігай, у якіх жыццёвых абставінах можа спатрэбіцца ксеракс і чаму варта верыць у сябе ў той жа ступені, што і твая матуля.

3. Навошта мухам кусацца? Oct 7, 2023 00:38:59 У трэцім эпізодзе пагаворым аб тым, чаму Зямлю называюць планетай казурак, навошта на гэтай планеце мухі, навошта мухам кусацца і як зразумець, якія з іх збіраюцца вас кусаць, а якія - не. Спіс літаратуры McGavin, G. (2005). Insects and spiders. Dorling Kindersley. Byrd, J. H., & Tomberlin, J. K. (Eds.). (2019). Forensic entomology: the utility of arthropods in legal investigations. CRC Pre

2. Як птушкі вучацца спяваць? Sep 22, 2023 00:39:21 У другім эпізодзе мы даведваемся, як птушкі вучацца спяваць, як выразіць ступень небяспекі ў адзінках "дзі" і ў чым можна знайсці плюсы, калі ты для свайго вучня - Шаноўны Вораг. -- Чакаем вашыя пытанні і зваротную сувязь: https://t.me/bijaburbalka_questions/ Падпісвайцеся на нас ў Instagram i Telegram: https://www.instagram.com/bijaburbalka/https://t.me/bijaburbalka/

1. Ці вучацца жывёлы адна ў адной? Sep 7, 2023 00:34:31 Наш першы ў жыцці выпуск падкасту, у якім мы з дапамогай навукі эталогіі высвятляем, ці вучацца жывёлы адна ў адной. А на шляху даведваемся, навошта кратам ксенафобія, як пацукі абіраюць бяспечную ежу і ці ёсць традыцыі ў птушак. Бонус гэтага выпуску — цудоўная размова з беларускім біёлагам Аляксандрам Даменіканам, які даследуе навучанне ў грыбоў О_о Чакаем вашыя пытанні і зваротную сувязь: https:

Біябурбалка

Episodes

Recommended