پادکست مختصر و مفید
پادکست «مختصر و مفید» به میزبانی اردشیر طیبی، مفاهیم پیچیده در حوزههای تاریخ، سیاست و علم را به زبانی ساده و شفاف در کوتاهترین زمان ممکن روایت میکند. این برنامه برای کسانی است که فرصت کافی برای عمیق شدن در موضوعات جذاب روزمره را ندارند. اردشیر طیبی تأکید میکند که کارشناس هیچچیزی نیست و تنها از نگاه یک ذهن کنجکاو به رویدادهای جهان میپردازد. محتوای تصویری این پادکست در یوتیوب و متن کامل اپیزودها در وبسایت شخصی او در دسترس است.
Episodes
قسمت دوم — سیارکها؛ روزی که آسمان سقوط میکند
در قسمت دوم از فصل سوم پادکست «مختصر و مفید»، به سراغ یکی از قدیمیترین و واقعیترین تهدیدهای حیات روی کره زمین میرویم: اجرام نزدیک به زمین و سیارکهای سرگردان. منظومه شمسی برخلاف مدلهای آرام و منظم کتابهای درسی، یک میدان تیراندازی شلوغ است. در این اپیزود بررسی میکنیم که در صورت برخورد یک سیارک بزرگ دقیقاً چه اتفاقی برای زمین رخ میدهد، چرا تلسکوپهای پیشرفته ما دارای نقاط کور مرگباری هستند و
اطلاعیه: بازگشت فصل سوم مختصر و مفید
پخش فصل سوم که پیشتر با انتشار قسمت صفر و قسمت یک آغاز شده بود، بهدلیل اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، اختلال اینترنت و سپس جنگ متوقف شد. حالا انتشار فصل سوم از چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۵، برابر با ۱ ژوئیه ۲۰۲۶، ادامه پیدا میکند.اگر فصل سوم را هنوز شروع نکردهاید، پیشنهاد میشود از قسمت صفر با عنوان «پارادوکس فرمی، سکوت ترسناک کائنات» شروع کنید، چون قسمتهای این فصل بههمپیوستهاند.همچنین اگر «مختصر و مفید» ر
قسمت اول — هوش مصنوعی: مسئلهٔ کنترل
ما در حال بازی با بزرگترین آتش جهان هستیم، اما هنوز کپسول آتشنشانی را اختراع نکردهایم. تصور کنید موجودی بسازیم که هزاران برابر باهوشتر از اینشتین باشد. اولین سوالی که پیش میآید این نیست که «چطور از آن استفاده کنیم؟»، بلکه این است: «چطور مطمئن شویم که ما را به عنوان یک مانع سر راه اهدافش نمیبیند؟» در اپیزود اول از فصل جدید پادکست مختصر و مفید، دربارهٔ «مسئلهٔ کنترل» در هوش مصنوعی صحبت میکنم.
قسمت صفر — پارادوکس فرمی: سکوتِ ترسناکِ کائنات
جهان باید پر از حیات باشد، اما نیست. این سکوت عجیب همان «پارادوکس فرمی» است: اگر احتمال وجود تمدنهای فرازمینی بالاست، پس بقیه کجا هستند؟در این اپیزود صفر از فصل سوم پادکست مختصر و مفید، از داستان سؤال معروف انریکو فرمی شروع میکنیم و به نظریهٔ «فیلتر بزرگ» میرسیم؛ این ایدهٔ ترسناک که تمدنها معمولاً پیش از آنکه به آیندهٔ دور برسند، حذف میشوند.این قسمت مقدمهای است برای فصل جدیدی دربارهٔ خطراتی
معرفی فصل سوم: پایان جهان
در فصل سوم پادکست «مختصر و مفید» سراغ ترسناکترین پرسش بشر میرویم: آیا پایان، سرنوشت محتوم تمدنهاست؟در ۱۱ قسمت پیاپی، خطرات وجودیای را بررسی میکنیم که حیات ما روی زمین را تهدید میکنند؛ از هوش مصنوعی و جنگ هستهای تا بیوتکنولوژی، ابرآتشفشانها، سنگهای آسمانی و مرگ خورشید.این فصل دربارهٔ مرگ نیست؛ راهنمایی است برای زنده ماندن در کیهان.🎧 شروع پخش: ۱۰ دی ۱۴۰۴ | ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵راههای حمایت مالی ا
وقتی مغز حرف زد
در این قسمت از پادکست «مختصر و مفید» سراغ یکی از بنیادیترین رازهای انسان میرویم: زبان از کجا آمده؟ از مفهوم «بازگشتپذیری زبانی» و نقش دستور زبان شروع میکنیم، به شواهد نمادین (غار بلومبوس و صدفهای ۸۲هزارساله مراکشی) و آناتومی گفتار میرسیم، و بعد ردّ ژنتیکی FOXP2 و جدایی شاخههای انسانی مثل خویسان را دنبال میکنیم. در نهایت دو سناریوی رقیب، یعنی تکامل تدریجی در بازههای کوچک یا جهش نسبتاً سریع
دلایل افزایش نرخ اوتیسم در جهان
در این قسمت از پادکست مختصر و مفید سراغ یکی از داغترین بحثهای علمی این روزها رفتیم: چرا آمار اوتیسم در دنیا اینقدر بالا رفته؟آمار CDC نشان میدهد که در سالهای اخیر، از هر ۳۱ کودک یک نفر اوتیسم دارد؛ عددی که نسبت به ۲۵ سال پیش تقریباً ۵ برابر شده. اما واقعاً چه خبر است؟ آیا پای واکسنها، سموم محیطی و میکروپلاستیکها در میان است؟ یا ماجرا به تغییر تعریف و شیوهٔ تشخیص اوتیسم برمیگردد؟در این اپیز
اختلال وسواسی جبری (OCD)
یک باور غلط عمومی هست که میگه اگر شما با دقت وسایلتون رو منظم میکنید و دستهاتون رو روزی چند بار میشورید و برای آخر هفتهتون تا آخرین جزییات برنامهریزی میکنید، OCD دارید. در شصت و سومین اپیزود پادکست مختصر و مفید خواهید شنید که اختلال وسواسی-جبری یا OCD دقیقا چیه و چند افسانهی رایج دربارهی این اختلال روانی رو با هم بررسی میکنیم.نوشته #63 اختلال وسواسی جبری (OCD) اولین بار در اردشیر طیبی.
چرا موهای سر ما میریزه؟
در شصت و دومین اپیزود پادکست مختصر و مفید، خواهید شنید که چرا موی ما انسانها و به خصوص آقایون به مرور زمان میریزه و طاس میشیم.نوشته #62 چرا موهای سر ما میریزه؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:https://buymeacoffee.com/ardeshirحمایت ماهانه از طریق Patreon:https://www.patreon.com/c/ardeshirtayebiدونیت مستقیم ب
طلا
تبدیل فلز تقریبا بیارزش سرب به طلای درخشان و گرانقیمت، رویای هزاران سالهی کیمیاگران در سراسر دنیا بوده.در اپیزود شصت و یکم پادکست مختصر و مفید، دربارهی طلا و راه طولانی که طی کرده تا به دست ما برسه خواهید شنید و البته بهتون میگم که چطور میتونید سرب رو تبدیل به طلا کنید.نوشته #61 طلا اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me
داروهای ضد افسردگی
برای سالهای طولانی، اکثریت قریب به اتفاق پزشکهای جهان معتقد بودند که افسردگی هیچ درمانی به جز رواندرمانی نداره. اما کشف دو داروی تازه در اوایل دهه ۵۰ میلادی درک ما رو از افسردگی به طرز انقلابیای تغییر داد و سوالاتی رو برای دانشمندان ایجاد کرد که پیشتر اصلا در نظر نمیگرفتنش.در شصتمین اپیزود پادکست مختصر و مفید دربارهی داروهای ضد افسردگی خواهید شنید.نوشته #60 داروهای ضد افسردگی اولین بار در ار
گربهها؛ از شکارچیانی بیرحم تا حاکمان کاناپههای ما
مثل معروفی هست که میگه گربهها روزی به عنوان خدا مورد پرستش انسان بودند و گربههای امروزی هم هنوز اون روزگار رو فراموش نکردند. در پنجاه و نهمین اپیزود پادکست مختصر و مفید، خواهید شنید که این دوستها و یا اربابان پشمالوی ما چطور ما رو به بندگی پذیرفتند و چه تاریخ پر فراز و نشیبی رو تا امروز در کنار هم طی کردیم.نوشته #59 گربهها؛ از شکارچیانی بیرحم تا حاکمان کاناپههای ما اولین بار در اردشیر طیبی.
بشر چطور از پس ویروس آبله برآمد؟ (+کمپین واکسیناسیون آبله در ایران)
برای ۱۰ هزار سال، بشر از ویروس آبله در امان نبود؛ ویروس مخوفی که بیش از یک سوم از مبتلایان را در کمتر از دو هفته از بین میبرد و آنان که جان بدر میبردند هم تا آخر عمر با زخمهایی عمیق دست به گریبان بودند.پنجاه و هشتمین اپیزود پادکست مختصر و مفید دربارهی قهرمانانی است که در طی هزار سال ویروس آبله را ریشه کن کردند؛ از یک راهبهی بودایی در چین گرفته تا دختر دامداری در بریتانیا و البته امیرکبیر در ا
چرا جانوران طول عمر متفاوتی دارند؟
نهنگ قطبی و کرمهای الگانس تفاوتهای بسیاری دارند اما مهمترین آنها این است که یکی چند هفته بیشتر عمر نمیکند و دیگری به راحتی دویست ساله میشود. چه چیز باعث این تفاوت عمده است؟ و اصلا وقتی از پیری حرف میزنیم از چه حرف میزنیم؟نوشته #57 چرا جانوران طول عمر متفاوتی دارند؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:https:/
قتل ژولیوس سزار
در پانزدهم مارس سال ۴۴ ق.م ژولیوس سزار به دست گروهی شصت نفره از سناتورهای روم به قتل رسید. چرا این سناتورها که نام خود را آزادیخواه گذاشته بودند دست به ترور سزار زدند و چرا بروتوس که جان خود را مدیون سزار بود، در این توطئه مشارکت کرد؟ این موضوع پنجاه و ششمین اپیزود پادکست مختصر و مفید است.نوشته #56 قتل ژولیوس سزار اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید
چرا بدن انسان پوشیده از پشم نیست؟
در این اپیزود پادکست مختصر و مفید به دنبال پاسخی برای این سوال میریم که چرا بدن انسان بر خلاف سایر خویشاوندان نزدیکش مثل شامپانزه و بونوبو پوشیده از پشم نیست و از آن مهمتر، چرا در برخی از نقاط بدن ما هنوز مقداری مو باقی مانده است.نوشته #55 چرا بدن انسان پوشیده از پشم نیست؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:http
زندان
تا همین یک قرن پیش، زندان در اغلب نقاط جهان جایی بوده که در اون مجرمین یا منتظر محاکمه بودند و یا در انتظار اعدام. تنها حدود صد ساله که از زندان به عنوان جایگزینی برای مجازات استفاده میشه. در این اپیزود پادکست مختصر و مفید علاوه بر تاریخچهی مختصری از زندان، از کشورهایی خواهید شنید که در اون فرار از زندان نه فقط حق زندانیه بلکه کاملا هم قانونیه.نوشته #54 زندان اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.
چطور پاپ شویم؟
اگر شغل مورد علاقهتون اینه که وقتی بزرگ شدید پاپ بشید و بیش از یک میلیارد نفر مومن کاتولیک رو چوپانی کنید، این اپیزود پادکست مختصر و مفید برای شماستنوشته #53 چطور پاپ شویم؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:https://buymeacoffee.com/ardeshirحمایت ماهانه از طریق Patreon:https://www.patreon.com/c/ardeshirtayebiدونی
تردمیل
در این اپیزود پادکست مختصر و مفید از تاریخچهی تیره و پیچیدهی تردمیل خواهید شنید.نوشته #52 تردمیل اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:https://buymeacoffee.com/ardeshirحمایت ماهانه از طریق Patreon:https://www.patreon.com/c/ardeshirtayebiدونیت مستقیم با PayPal:https://www.paypal.com/donate/?hosted_button_id=S47498GE
شطرنج
در بیش از دست کم هزار و پانصد سالی که از تولد شطرنج میگذره، مهرههای شطرنج همواره ابزاری برای استراتژی نظامی و استعارهای از روابط انسانها بوده و صد البته، سنجهای برای به رخ کشیدن نبوغ و هوش انسانی؛ در پنجاه و یکمین اپیزود پادکست مختصر و مفید از تاریخچهی شطرنج خواهید شنید و نقشی که قرنهاست در زندگی ما بازی میکنه.نوشته #51 شطرنج اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست
بدترین سال تاریخ؟
تکراریترین قضاوتی که عمدتا در پایان سالها میشنویم اینه که «عجب سال بدی بود» البته سالهایی مثل سال اخیر که در اون یک ویروس چموش به جان مردم دنیا افتاده واقعا هم سال بدی هستند، اما آیا ۲۰۲۰ بدترین سال تاریخ بود؟در این اپیزود شما با سالی آشنا خواهید شد که احتمالا بیرقیب میتونه عنوان بدترین سال تاریخ رو از آن خودش بکنه. سالی که جهان رو برای دو سال پیاپی در تاریکی محض فرو برد. نوشته #50 بدتر
یک سال است که ماسک میزنیم؛ ویروس آنفلوانزا کجاست؟
بیش از یک سال است که جهان گرفتار همهگیری ویروس کروناست؛ ما بیش از همیشه از هم فاصله میگیریم و در بیشتر موارد صورت خودمان را با ماسک میپوشانیم. در این اپیزود پادکست مختصر و مفید به دنبال پاسخی برای این سوال رفتیم که این فاصلهگیری اجتماعی چه تاثیری بر ویروس آنفلوانزا داشته. نوشته #49 یک سال است که ماسک میزنیم؛ ویروس آنفلوانزا کجاست؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از
سیر تکامل ازدواج
لباس سفید و کت و شلوار سیاه و عشقی بیپایان و شروط ضمن عقد سایر چیزهایی که امروزه تصویر ازدواج را در ذهن ما کامل میکنند، آنقدرها هم که به نظر میرسد قدیمی نیستند. در طول تاریخ ازدواج همواره معنایی متغیر داشته و در فرهنگها و مناطق مختلف بازتعریف میشده. در این اپیزود نگاهی میاندازیم به سیر تکامل ازدواج، از چند همسری و ازدواج بین دو همجنس گرفته تا ازدواج با ارواح و مردگاننوشته #48 سیر تکامل ازدو
ویروس کرونا؛ کی خلاص میشویم؟
چندین ماهه که ویروس کرونا جانهای بسیاری رو گرفته و زندگی و کسبوکار بسیاری رو مختل کرده؛ در این اپیزود پادکست مختصر و مفید سه استراتژی پیش پای دولتها برای مقابله با همهگیریهای جهانی رو بررسی میکنیم و به دنبال این سوال میریم که آیا پایانی بر این بحران هست یا خیر؟نوشته #47 ویروس کرونا؛ کی خلاص میشویم؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه
ضریب هوشی
آیا آزمونهای آیکیو معیار خوبی برای محاسبه مقدار هوش انسان هستند؟ در این اپیزود پادکست مختصر و مفید علاوه بر تاریخچهی آزمونهای هوش، از پیشینهی خونبار این آزمونهای هوش خواهید شنید.نوشته #46 ضریب هوشی اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:https://buymeacoffee.com/ardeshirحمایت ماهانه از طریق Patreon:https://www.pa
چرا خواب میبینیم؟
انسان دست کم از پنج از هزار سال پیش تاکنون، در پی کشف راز خوابهایی که میبینه بوده و به دنبال این سوال که چرا ما خواب میبینیم؟و با وجود اینکه همچنان پاسخ قطعیای برای این سوال وجود نداره، نظریههای مختلفی دربارهی دلیل خواب دیدن ما وجود داره. در این اپیزود پادکست مختصر و مفید هفت تا از مشهورترین نظریههای مرتبط با خواب و رویا رو با هم مرور میکنیمنوشته #45 چرا خواب میبینیم؟ اولین بار در اردشیر
شکلات
اگر دنیا رو بدون شکلات نمیتونید تصور کنید، خوش شانس هستید که بعد از قرن شانزدهم به دنیا آمدید. چون تا اون زمان شکلات صرفا نوشیدنیای تلخ و پر کف در آمریکای میانه بود.در این اپیزود پادکست مختصر و مفید، خواهید شنید که این نوشیدنی تلخ چطور به این شیرینی خوشمزهای که امروز میشناسیم تبدیل شد و چه تاریخ شگفتانگیز و خونباری رو پشت خودش داره.نوشته #44 شکلات اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای ح
اعداد ممنوعه
حاکمان مستبد در طول تاریخ همیشه در جدالی دائمی با قلم بودند. اما گاهی دایرهی این مبارزه به اعداد هم میرسیده و بسیاری از اعداد و گاهی مجموعهای از اعداد در زمرهی چیزهای ممنوعه قرار میگرفتند. در این اپیزود پادکست مختصر و مفید با این قبیل اعدادی که در طول تاریخ به دلایلی ممنوع بودند آشنا خواهید شد.برای شرکت در نظرسنجی پادکست مختصر و مفید اینجا کلیک کنیداستفاده از فیلتر شکن برای تکمیل فرم نظرسنجی
الکل
در این اپیزود پادکست مختصر و مفید، تاریخچهی الکل را از هفت هزار سال پیش دنبال میکنیم و به نقشی که نوشیدنیهای الکلی در فرهنگ و کشف دنیاهای تازه بازی کرده میپردازیم.برای شرکت در نظرسنجی پادکست مختصر و مفید اینجا کلیک کنیداستفاده از فیلتر شکن برای تکمیل فرم نظرسنجی ضروری استنوشته #42 الکل اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me
مرغ
مرغ یکی از قدیمیترین همراهان انسان است؛ در این اپیزود پادکست مختصر و مفید سرنوشت این پرنده را از همراهی گلادیاتورها در جنگ گرفته، تا کمک به انسان در علوم ژنتیک و درک تکامل دنبال میکنیم و در نهایت به سفرههای امروزی و مرغ سوخاری و زرشکپلو با مرغ میرسیم.برای شرکت در نظرسنجی پادکست مختصر و مفید اینجا کلیک کنیداستفاده از فیلتر شکن برای تکمیل فرم نظرسنجی ضروری استنوشته #41 مرغ اولین بار در اردشیر ط
زیگموند فروید
در این اپیزود پادکست مختصر و مفید، از افکار و دستاوردهای یکی از بزرگترین دانشمندان تاریخ خواهید شنید. مردی که رواندرمانی را اختراع کرد و به انسان کمک کرد که خودش را بهتر بشناسد؛ زیگموند فروید.برای شرکت در نظرسنجی پادکست مختصر و مفید اینجا کلیک کنیدنوشته #40 زیگموند فروید اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:https:
افلاطون
در این اپیزود با افلاطون آشنا خواهید شد و چهار درس از این بزرگترین فیلسوف تاریخ را خواهید شنید که همچنان و در زندگی امروز به کار ما میآید.برای شرکت در نظرسنجی پادکست مختصر و مفید اینجا کلیک کنیدhttps://forms.gle/bu8P4rG7iQsr5yV1Aنسخهی ویدیویی این اپیزود را در کانال یوتیوب مختصر و مفید تماشا کنید نوشته #39 افلاطون اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید
تاریخچهای مختصر و مفید از هر آنچه که قبلا رخ داده و بعداً رخ خواهد داد
در سی و هشتمین اپیزود پادکست مختصر و مفید، مروری میکنیم بر هر آنچه که در طول تاریخ تاکنون رخ داده و در آینده رخ خواهد داد.نسخه ویدیویی این اپیزود را در کانال یوتیوب مختصر و مفید تماشا کنید نوشته #38 تاریخچهای مختصر و مفید از هر آنچه که قبلا رخ داده و بعدا رخ خواهد داد اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a Coffee»:http
چرا برخی از کشورها اینقدر ثروتمندند و برخی اینقدر فقیر؟
اینکه چه شد برخی از کشورهای دنیا این چنین ثروتمند شدند و برخی اینقدر فقیر ماندند، همواره محل بحث و جدلهای فراوانی بوده. در این اپیزود پادکست مختصر و مفید، سه عامل عمدهی فقیر ماندن کشورها را بررسی کردم.منبع: School of Lifeنوشته #37 چرا برخی از کشورها اینقدر ثروتمندند و برخی اینقدر فقیر؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفید:خرید یک قهوه برای من در «Buy Me a
آیا ما در جهانی شبیهسازی شده زندگی میکنیم؟
کامپیوترهای ساخت بشر روز به روز قویتر میشن؛ با افزایش قدرت محاسباتی انسان، رفته رفته این ایده که بشه جهانی مشابه جهان خودمون رو شبیهسازی کنیم محتملتر به نظر میاد. ولی این پیشرفت خیرهکننده، سوالی وهمآلود هم همراه خودش داره: از کجا میدونیم که همین الانش هم در یک دنیای شبیهسازی شده نیستیم؟نسخهی ویدیویی این اپیزود را در کانال یوتیوب مختصر و مفید تماشا کنید.منبع: Aperture نوشته #36 آیا ما
مرگ؛ قسمت سوم
مرگ مهمترین و قطعیترین پیامد زندگیه و چه بخواهیم و چه نخواهیم بالاخره روزی نوبت ما هم خواهد رسید و آخرین نفسها رو خواهیم کشید و بعد به خاک خواهیم رفت. در دو اپیزود اخیر پادکست مختصر و مفید، دربارهی آنچه که لحظاتی قبل از مرگ و هنگام مرگ در ذهن و بدن ما میگذرد صحبت کردیم، حالا در قسمت سوم این مجموعه به آنچه که پس از مرگ به سر انسان میآید خواهیم پرداخت.نسخه ویدیویی این اپیزود را در یوتیوب تماشا
مرگ؛ قسمت دوم
در دومین قسمت از مجموعهی «مرگ» در پادکست مختصر و مفید، خواهید شنید که درست در هنگام مرگ، در ذهن و بدن ما چه میگذرد. در قسمت نخست این مجموعه از اتفاقاتی که لحظاتی قبل از مرگ میافتد صحبت کردیم و قسمت آتی هم به آنچه که پس از مرگ رخ میدهد میپردازم.نسخهی ویدیویی این اپیزود را در یوتیوب تماشا کنید.منبع: اینفوگرافیکسنوشته #34 در لحظهی مرگ چه در ذهن و بدن ما میگذرد؟ (قسمت دوم) اولین بار در اردشیر
مرگ؛ قسمت اول
آنچه که در حال مرگ و پس از آن رخ میدهد همواره محل بحثها و کنجکاویهای فراوانی بوده. از این هفته در پادکست مختصر و مفید در سه قسمت به مرگ میپردازیم. در قسمت اول خواهید شنید که درست لحظاتی قبل از اینکه بمیریم در بدن و ذهن ما چه میگذرد.نسخهی ویدیویی این اپیزود را در کانال یوتیوب مختصر و مفید تماشا کنید.منبع: اینفوگرافیکس نوشته #33 مرگ؛ قبل از اینکه بمیریم چه اتفاقی میافتد؟ اولین بار در ارد
شیر
چند سالیه که بر سر مصرف شیر اختلافنظرهایی به وجود اومده. بعضی میگن شیر غذایی مغذیه که برای سلامت استخوانهای ما ضرورت داره، اما عده ای هم میگن مصرف شیر به سرطان و مرگ زودرس منجر میشه. بالاخره حق با کیه؟ و اصلا چرا ما شیر مینوشیم؟نسخهی ویدیویی این اپیزود را در کانال یوتوب مختصر و مفید تماشا کنیدمنبع: Kurzgesagt نوشته #32 شیر؛ نوشیدنیای سودمند یا سمی مهلک؟ اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدا
نظریه فیلتر بزرگ
شنیدن خبر کشف موجوداتی فرازمینی برای بسیاری از ما خبر هیجانانگیزیه! اما این خبر در واقع خبری بسیار وحشتناک و ویرانگره. شنیدن این خبر معنیش اینه که پایان نسل بشر قطعیه و دورهی ما انسانها به زودی به سر خواهد رسید.اما چرا؟ چرا این هیجانانگیزترین خبر تاریخ میتونه اینقدر وحشتناک باشه؟نسخهی ویدیویی این اپیزود را در کانال یوتیوب مختصر و مفید تماشا کنیدنوشته #31 نظریه فیلتر بزرگ اولین بار در اردشیر
مصرفگرایی
زندگی انسان تا سال ۱۸۰۰ میلادی همانقدر سخت و خشن بوده که در تمام هزار و هشتصد سال قبل از اون بود. برای هزاران سال پیاپی ملتها در سراسر دنیا به معنای واقعی کلمه فقیر بودند و تولید ناخالص داخلی از سالی به سال بعد کمترین تغییری نمیکرد. با این حال، در اوایل قرن هجدهم تحولی شگفتانگیز رخ داد که همهچیز را تغییر داد و آن رشد اقتصادی و افزایش دستمزد کارگران بود. این تحول که با افزایش کیفیت زندگی پایین
طاعون
به جرات میتوان گفت که برای درک اوضاع و احوال زمانهی ما، هیچ کتابی مهمتر از «طاعون» آلبر کامو وجود ندارد. طاعون داستان گسترش بیماری همهگیری است که از حیوان به انسان منتقل و بعد نیمی از جمعیت شهری مدرن را از بین میبرد. نوشتهی آلبر کامو همچنان برای ما تازه است و با ما سخن میگوید؛ آن هم نه به این خاطر که او پیشگویی بوده که چیزهایی میدانسته که دانشمندان نمیدانند، بلکه به این خاطر که آلبر کامو
طاعون رقص
بیماریهای واگیردار همیشه مثل این ویروس کرونا نبودند که آدمها رو تو خونههاشون حبس کنند. در این اپیزود پادکست «مختصر و مفید» از بیماری خواهید شنید که آدمها رو به خیابون میکشید و به رقص وا میداشت و مبتلایان اغلب اینقدر میرقصیدند که از خستگی یا سکتهی قلبی میمردند!این اپیزود را با تصاویر و توضیحات بیشتر در یوتیوب تماشا کنید نوشته #28 طاعون رقص اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای ح
پارادوکس فِرمی؛ ایدهها و چارهها (قسمت دوم)
جهانی چنین پهناور و اینقدر قدیمی، یعنی بیشمار فرصت و وقتی بسیار برای تکامل انواع حیات و حتی حیات هوشمند؛ با این حال به نظر میرسد که ما تنها هستیم. این تناقض به «پارادوکس فرمی» معروف است که در قسمت قبل با آن آشنا شدید. حالا در قسمت دوم، به برخی ایدهها و چارههای موجود میپردازم.نسخهی تصویری این اپیزود رو هم میتونید در کانال یوتیوب مختصر و مفید تماشا کنید:قسمت اول – قسمت دوممنبع: Kurzgesa
پارادوکس فِرمی؛ آیا ما تنها هستیم؟ (قسمت اول)
تخمینزده میشه که میلیونها سیاره با مشخصات زمین در کهکشان راهشیری وجود داشته باشه؛ که تازه اغلبشون سه برابر ما وقت داشتند تا حیات هوشمند رو در خودشون شکل بدن. با این حال ما حتی کوچکترین نشانهای از فرازمینیها نه دیدیم و نه شنیدیم. چرا؟ اونها کجا هستند؟ آیا ما خیلی خاص هستیم؟ یا تمام موجودات فرازمینی که قبل از ما بوجود اومدند از بین رفتند و این سرنوشت محتوم ما هم هست؟این بنیان چیزیه که بهش می
دارک وب
کانال یوتیوب مختصر و مفیداگر چه بخش بزرگی از اینترنت به راحتی قابل دسترسی است، اما چیزهایی هم در اینترنت هست که زیر لایههایی پیچیده و تاریک مخفی شده. حفظ حریم خصوصی و امکان ناشناس ماندن، بسیاری را به این بخش تاریک از اینترنت میکشاند و از آن برای اهداف قانونی و البته غیر قانونی استفاده میکنند.در این ویدیو خواهید شنید که اصلا چرا «دارک وب» وجود دارد، چه چیزهایی در آن پیدا میشود و چه کسانی در آن
نیکولا تسلا
نیکولا تسلا در حالی به دنیا آمد که لحظهی تولدش مثل قصههای اساطیری نوید از سرنوشت شگفتانگیز او میداد. هنگام تولد او رعد و برقهای شدیدی در آسمان دیده و شنیده میشد. مادر او همانجا گفت:«پسرم فرزند نور خواهد بود» و همینطور هم شد در مختصر و مفید این هفته، با زندگی شگفتانگیز نیکولا تسلا آشنا خواهید شد.منبع:Nikola Tesla Biography: Inventor Ahead of His Timeنوشته #24 نیکولا تسلا اولین بار در اردشیر
چنگیزخان مغول
این اپیزود یک نسخهی ویژهی ویدیویی هم در یوتیوب دارد. برای تماشا در یوتیوب اینجا کلیک کنیدچنگیز خان؛ نامی که مترادف خشونت و فتوحات بسیاره. هشتصد سال پیش، او بزرگترین ارتشی که جهان به خود دیده بود رو ساخت و از اون برای برپا کردن بزرگترین امپراطوری تاریخ استفاده کرد. هیچ رهبر دیگهای، نه اسکندر و نه ناپلئون و نه هیتلر در پیروزیهاشون حتی به گرد پای این مرد آهنین مغول نمیرسند. او چطور به این جایگ
آیا حق با جورج اورول بود؟
حتما شنیدید که بسیاری از اهالی سیاست مدام آه و ناله میکنند که جهان داره به سمت کابوسهایی که جورج اورول در کتاب ۱۹۸۴ به تصویر کشیده بود پیش میره. به اختصار یعنی، دنیایی با حکومتهایی تمامیتخواه که در اون «برادر بزرگ» ما رو زیر نظر داره.نویسندهی منبع این اپیزود پادکست مختصر و مفید میگه، اگر چنین چیزی واقعیت داشت شما دیگه نمیبایست پاتون رو از خونه بیرون میگذاشتید. او میگه این ترس از نظارت دا
سفر در زمان
ما مسحور زمانیم و اغلب بیشتر از اینکه دربارهی امروزمون فکر کنیم، به فکر گذشته و یا آینده هستیم. و این درگیری ذهنی، همواره جرقهی سفر در زمان رو در ذهن ما زنده نگه داشته. کیه که از سفر به اعصار گذشته و ملاقات با مردم در دوران پادشاهان هخامنشی و یا رفتن به آینده و زندگی در زمانهی سفرهای بین ستارهای و ماشینهای پرنده بدش بیاد؟در این اپیزود پادکست مختصر و مفید، دنبال این سوال رفتم که اولا این رویای
تنهایی
تنها و مجرد بودن در گذشتههای نه چندان دور یک ایراد بزرگ به حساب میاومد. اونقدر بزرگ که در فرهنگهای مختلف کلمات مشخصی برای تحقیر افراد مجرد وجود داره و آقایون و خانمهایی که از حدی بیشتر مجرد مونده باشند هدف این آزار کلامی بودند.اما زمانه به سرعت در حال تغییره و نه فقط تحقیر افراد مجرد داره کمتر میشه بلکه انتخاب زندگی مجردی و خانوادههای تکنفره داره به عنوان یک سبکزندگی عادی پذیرفته میشه. ول
ویروسها
به نظر میرسه در این دهکدهی جهانی که ما در اون زندگی میکنیم ویروسها سریعتر از هر زمان دیگهای در تاریخ شیوع پیدا میکنند. اما آیا ویروسها شر مطلق هستند؟ آیا این ویروسهایی که اینقدر به ما خسارت میزنند، باعث دور نگهداشتن خطرات دیگهای هم میشن؟در این اپیزود پادکست مختصر و مفید خواهید شنید که چرا رومیهای باستان صورت خودشون رو به موش میمالیدن، چطور ویروسها جان ما رو نجات میدن و چرا مقابله
استیضاح
همزمان با آغاز روند محاکمهی دونالد ترامپ در مجلس سنای آمریکا، نگاهی میکنیم به تاریخچهی استیضاح و آن چه که در استیضاحهای قبلی روسای جمهور آمریکا گذشته؛ از اندرو جانسون تا بیل کلینتون.همچنین خواهید شنید که «پدران بنیانگذار» آمریکا چطور تصمیم گرفتند فرد اول اجرایی کشور را «پرزیدنت» خطاب کنند.منبع:Impeachment: An American Historyاسنالیگاستر چیست؟ – مارک فورسایثنوشته اپیزود هجدهم: استیضاح ا
قلب
قلب یکی از مهمترین اعضای بدن و نمادی از زندگی، عشق و احساساته. حتی قلب زمانی چنان مهم پنداشته میشد که یونانیها تصوری قلبگرایانه نسبت به بدن داشتند. به این معنی که اونها فکر میکردند قلب نه فقط مرکز احساسات انسانی بلکه کانون تفکر انتقادی انسان هم هست.در این اپیزود پادکست مختصر و مفید نگاهی میکنیم به تاریخچهی قلب به عنوان عضوی از بدن که حیات ما رو تضمین میکنه و همچنین سمبلی که الهامبخش فرهنگ
ماه
بیش از نیم قرن از زمانی که نیل آرمسترانگ قدم کوچک خودش و قدم بزرگ بشر رو برداشت و پا بر روی ماه گذاشت میگذره. با اینکه این سفر و سفرهایی که بعد از اون انسان به ماه داشت، چیزهای بسیاری رو دربارهی این کرهی زیبای بالای سر ما بهمون آموخت، اما همچنان چیزهای بسیار دیگری هست که راجع به ماه نمیدونیم. در این اپیزود پادکست مختصر و مفید دربارهی ماه خواهید شنید و از نقشی که در فرهنگ، گذشته، حال و آیندهی
جنگ
چرا انسان همنوعان خودش رو اون هم در مقیاسهای صد هزارتایی و حتی میلیونی میکشه؟ آیا راهی هست که بشه جلوی این اتفاق رو گرفت؟کنجکاوی من در این اپیزود پادکست مختصر و مفید معطوف به جنگه و سعی میکنم با استفاده از کتاب «انسان، حکومت و جنگ» نوشتهی کنت والتز جواب این سوال رو دنبال کنم که چرا ما انسانها با هم میجنگیم؟آنچه که در این اپیزود خواهید شنید پاسخهای مختصری به این سوالاته که چرا ذات انسان ریش
ترافیک
به نظرتون بامزه نیست که آدمها به محض نشستن پشت فرمون ماشین عوض میشن؟ آدمهایی که تا ثانیهای قبل از نشستن پشت فرمون و درست به محض ترک کردن ماشینشون آدمهای خویشتندار و خوشاخلاقی هستند، پشت فرمون ماشین تبدیل به انسانهایی خشمگین و عصبانی میشن. حتی مادربزرگهای صبور و با حوصله وقتی پشت فرمون میشینن به آدمهای بیاعصاب و بددهنی تبدیل میشن. چرا سوار ماشین شدن اینقدر ما رو تغییر میده؟کنجکاوی م
ریاضیات به مثابه اسلحه
بسیاری میگن اینکه تصمیمگیری در مورد استخدام افراد یا ثبتنام دانشآموزان در مدرسه و دانشگاه رو به دست محاسبات ریاضی بسپاریم خیلی بهتر از اینه که اختیارش رو بدیم دست یک نیروی انسانی که هر چقدر هم حرفهای باشه، خلقیات فردیش ممکنه روی سرنوشت افراد اثر بذاره. به هر حال هر چی نباشه، الگوریتمها ما رو با متر و معیار مشخص و تکرار پذیری با هم مقایسه میکنن، نه؟نویسندهی کتابی که منبع این اپیزود پادکست م
دویدن
در اپیزود دوازدهم پادکست مختصر و مفید خواهید شنید که چرا هیچ جاندار دیگری روی کرهزمین به جز ما انسانها نمیتونه در مسابقهی ماراتن شرکت کنه، چرا بیشتر کفشهایی که به قول تولیدکنندگانشون مخصوص دویدن هستند به ما آسیب میزنند و چرا بچههای مهدکودکی بهترین الگوی ما برای دویدن مسافتهای طولانی هستندمنبع:Born to Run; by Christopher McDougallبرای دریافت متن این اپیزود و همچنین مطالب تکمیلی به وبسایت w
همنوعخواری
هر چقدر هم که شنیدن کلمهی همنوعخواری یا Cannibalism به گوش چندشآور بیاد، ولی همنوعخواری بیشتر از آنچه که فکر میکنیم در اطراف ما و حتی در فرهنگ عامه حضور داره. با وجود این، بسیاری معتقدند که همنوعخواری به نوعی آخرین تابویی است که انسان مدرن پیش روی خودش میبینه. در اپیزود یازدهم پادکست مختصر و مفید با هم نگاهی میاندازیم به تاریخچهی همنوعخواری در میان جانوران و خواهید شنید که چطور دیدگا
پوپولیسم
در اپیزود دهم پادکست مختصر و مفید، از جهانبینی پوپولیستی و روشهایی که پوپولیستها برای روی کار آمدن استفاده میکنند خواهید شنید. همچنین مشخصات یک رهبر پوپولیستی و مثالهایی از اونها رو میشنویم.منبع:Populism; by Cas Mudde & Cristobal Rovira Kaltwasserبرای دریافت متن این اپیزود و همچنین مطالب تکمیلی به وبسایت www.ardeshirtayebi.com سر بزنید.نوشته اپیزود دهم: پوپولیسم اولین بار در اردشیر طیبی
تئوری توطئه
اپیزود نهم پادکست مختصر و مفید دربارهی «تئوری توطئه»ست. خواهید شنید که چرا ما اینقدر تمایل داریم که تئوریهای توطئه رو باور کنیم و این کار چه آسیبی به ما میزنه.منبع:Suspicious Minds; by Rob Brothertonبرای دریافت متن این اپیزود و همچنین مطالب تکمیلی به وبسایت www.ardeshirtayebi.com سر بزنید.نوشته اپیزود نهم: تئوری توطئه اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست مختصر و مفی
آنارشیسم
اگر بگوییم که «آنارشیسم» در میان تمامی عناوین ایدئولوژیهای سیاسی یکی از مخدوشترینهاست بیراه نگفتهایم. آنارشیسم برای بسیاری همچنان مترادف شورش، آشوب و فروپاشیهای اجتماعی است. در هشتمین اپیزود پادکست مختصر و مفید از آنارشیسم صحبت خواهم کرد. از افکار متفکرین و فلاسفهی مشهور آنارشیست خواهم گفت و راهحلهای آنارشیسم برای بحرانهای مدرن را بررسی خواهم کرد. همچنین از چند نمونه تاثیرات جنبشهای آنار
#7 دور از یک دموکراسی تمام عیار
با این اپیزود به پایان فصل اول پادکست مختصر و مفید میرسیم. در اپیزود آخر، به بررسی انتقاداتی که به دموکراسی آمریکا وارده میپردازیم و مسائل مطرح شده رو جمع بندی میکنیممنبع:American Political Parties and Electionsby L. Sandy Maiselاگر سوال یا پیشنهادی دارید من رو میتونید در توییتر پیدا کنیدtwitter.com/ardeshirنوشته اپیزود هفتم: دور از یک دموکراسی تمام عیار اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راه
#6 نامزدی و انتخاب در انتخابات محلی آمریکا
در ششمین اپیزود فصل اول پادکست مختصر و مفید، به بررسی سایر انتخاباتهایی که در سطوح پایینتر از ریاستجمهوری در آمریکا برگزار میشه میپردازیم. از غیر رقابتیبودن این انتخاباتها خواهیم گفت و دلایل آن را بررسی خواهیم کرد.منبع:American Political Parties and Electionsby L. Sandy Maiselاگر سوال یا پیشنهادی دارید من رو میتونید در توییتر پیدا کنیدtwitter.com/ardeshirنوشته اپیزود ششم: نامزدی و انتخاب د
#5 انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا
در اپیزود پنجم فصل اول پادکست مختصر و مفید فرآیند انتخاب رئیسجمهور آمریکا رو از کمپینهای کاندیداتوری گرفته تا انتخابات نهایی مرور میکنیم.منبع:American Political Parties and Electionsby L. Sandy Maiselاگر سوال یا پیشنهادی دارید من رو میتونید در توییتر پیدا کنیدtwitter.com/ardeshirنوشته اپیزود پنجم: انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا اولین بار در اردشیر طیبی. پدیدار شد.راههای حمایت مالی از پادکست
#4 دموکراتها، جمهوریخواهان و دیگران
پس از بررسی زمینههای احزاب و انتخابات آمریکا در اپیزود اول و بعد کسب اطلاعاتی دربارهی تاریخچه و ساختار احزاب در اپیزودهای دوم و سوم، حالا وقتشه که بدونیم اساسا به کی میگن دموکرات و به کی میگن جمهوریخواه و دیگران کجای این قصه ایستادند.Losing the AlitosBy DAVID BROOKSnyti.ms/2TxSHREمنبع:American Political Parties and Electionsby L. Sandy Maiselنوشته اپیزود چهارم: دموکراتها، جمهوریخواهان و دیگ
#3 ساختار احزاب در آمریکا
در هر فصل از پادکست مختصر و مفید یک موضوع رو هدف قرار میدیم و در اون کنکاش میکنیم.در فصل اول تلاش میکنیم که سر از ساز و کار پیچیدهی احزاب و انتخابات در آمریکا در بیاریم.در اپیزود سوم، ساختار احزاب در آمریکا رو بررسی میکنیم و سعی داریم بفهمیم که آنها چه میکنند و چطور کار میکنند؟منبع:American Political Parties and Electionsby L. Sandy Maiselنوشته اپیزود سوم: ساختار احزاب در آمریکا اولین بار د
#2 مختصری از تاریخچهی احزاب در آمریکا
در هر فصل از پادکست مختصر و مفید یک موضوع رو هدف قرار میدیم و در اون کنکاش میکنیم.در فصل اول تلاش میکنیم که سر از ساز و کار پیچیدهی احزاب و انتخابات در آمریکا در بیاریم.در اپیزود دوم، به سراغ تاریخچهی شکلگیری احزاب در آمریکا میریم و سعی میکنیم بفهمیم حزب دموکرات و جمهوریخواه از کجا سر درآوردندمنبع:American Political Parties and Elections by L. Sandy Maiselنوشته اپیزود دوم: مختصری از تاریخ
#1 زمینههای احزاب و انتخابات در آمریکا
در هر فصل از پادکست مختصر و مفید یک موضوع رو هدف قرار میدیم و در اون کنکاش میکنیم.در فصل اول تلاش میکنیم که سر از ساز و کار پیچیدهی احزاب و انتخابات در آمریکا در بیاریم.اپیزود نخست جاییه که به سراغ زمینههای احزاب و انتخابات در آمریکا میریم و سعی میکنیم بفهمیم کالج الکتورال چطور خلق شده، در طول تاریخ چه تغییراتی کرده و چه مزایا و معایبی برای دموکراسی در آمریکا دارهمنبع:American Political Par
Recommended
The Young and Called Podcast .
Snoop Dogg - Flash Biográfico
Deadline: White House
Thrilling Threads - Conspiracy Theories, Strange Phenomena, True Crime, Unsolved Mysteries, etc!
The Daily Conspiracy Podcast
2819 Church
Markus Schulz presents Global DJ Broadcast
Bad Friends
The Bill Simmons Podcast
The Joe Rogan Experience
Beat and Speak by Cisco English
Les Santiago Boys
